De invloed van true crime-documentaires en –video’s: Fascinatie, Representatie en Ethiek 

Geschreven door Nadine Brockhoff

In de afgelopen jaren is de populariteit van true crime erg gegroeid. Platforms als Netflix brengen series als Monster: The Jeffrey Dahmer Story, Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story en The Ted Bundy Tapes bij miljoenen kijkers, terwijl duizenden YouTubers zelfgemaakte true crime-video’s posten voor een groot aantal abonnees. Voor criminologiestudenten zijn deze documentaires en video’s interessant; ze combineren storytelling met reële misdaden, maar roepen ook belangrijke vragen op over ethiek, representatie en maatschappelijke effecten. 

De aantrekkingskracht van true crime

True crime-content lijkt een combinatie van spanning, mysterie en realiteit te hebben. Hoe het in films vaak over fictieve verhalen gaat, gaat het hier juist om echte verhalen. Denk aan details van motieven, onderzoeken en juridische processen van een zaak die worden verteld. Deze content lijkt steeds meer aandacht te trekken. Deze aantrekkingskracht kan worden verklaard aan de hand van een aantal redenen. 

De content bevat vaak een goed uitgedachte verhaallijn met plotwendingen, waarin de vraag wordt beantwoord: Wat is er echt gebeurd? De kijker wordt meegenomen in hoe het antwoord op deze vraag achterhaald is. True crime speelt in op de menselijke behoefte aan onthulling, emotie en verhalen met conflict (Rutger, 2025).

Mensen willen vaak begrijpen waarom mensen misdaden plegen en wat ervoor heeft gezorgd dat iemand een dader wordt. Hierin zoekt men vaak patronen in menselijk gedrag waarbij we ons verplaatsen in zowel de daders als de slachtoffers. Mensen zoeken een verklaring voor gedrag en denken dit te kunnen vinden in dit soort content (Rutger, 2025).

De reden dat mensen een verklaring voor gedrag zoeken is omdat ze willen achterhalen of het hen misschien ook zo kunnen overkomen. Deze content balanceert tussen herkenning en vervreemding. Het speelt zich af in de echte wereld maar de verhalen zijn zo bizar dat ze ver weg lijken (Rutger, 2025).  

De laatste reden voor de aantrekkingskracht tot deze content is community. Dit soort content levert veel discussies op. Het start dus vaak een gesprek en kan zorgen voor veel connecties tussen mensen zowel offline als online. Denk hierbij aan platformen zoals Reddit, maar ook sociale media platformen spelen hierin een grote rol (Rutger, 2025).   

Romantisering en mythologisering van daders

Een van de meest besproken kritiekpunten op true crime is de mogelijke romantisering van daders. In sommige producties worden misdadigers geportretteerd met charismatische, zelfs sympathieke trekken, waardoor ze bijna mythologische figuren worden in plaats van realistische daders met slachtoffers en echte families. Dit kan ertoe leiden dat het publiek meer gefascineerd raakt door de dader dan dat het empathie voelt voor de slachtoffers of inzicht krijgt in de ernst van de misdaden. Het risico is dat de ware impact van de misdaden op de nabestaanden onderbelicht blijft, terwijl de aandacht volledig verschuift naar de aantrekkelijkheid of het charisma van de dader (Ho, 2024).

Toe-eigening en emotie in het true crime-genre

True crime-producties roepen fundamentele ethische vragen op over de toe-eigening van andermans verhalen. Deze problematiek kan worden uitgesplitst in verschillende dimensies.

Ten eerste wijst Bolin (2018) op het spanningsveld rondom representatie en toestemming. Het vertellen van het verhaal van slachtoffers of andere betrokkenen zonder hun deelname of instemming is ethisch problematisch, met name wanneer zij overleden zijn of zich niet kunnen verdedigen tegen de wijze waarop hun verhaal wordt geregisseerd. Dit roept vragen op over wie eigenaar is van een verhaal en of het juist is om geld te verdienen aan het verhaal van anderen.

Ten tweede benadrukt Horeck (2019) dat true crime tegenwoordig deel uitmaakt van een 24/7 klikcultuur. Streamingplatforms presenteren misdaadzaken als continu beschikbare, binge-waardige content, waarbij steeds opnieuw helden en schurken worden gecreëerd. Hierdoor worden complexe juridische en maatschappelijke kwesties teruggebracht tot makkelijk te volgen, emotioneel beladen verhalen. 

Ten derde stelt Horeck (2019) dat deze dynamiek er voor zorgt dat er een sterke betrokkenheid bij kijkers is. Hoewel emotionele betrokkenheid op zichzelf niet problematisch is, kan dit ervoor zorgen dat er geen kritische reflectie meer plaatsvindt. Kijkers raken mee in sterke emoties en snelle oordelen, waardoor er minder ruimte overblijft om te kijken naar de achterliggende oorzaken, regels en bredere maatschappelijke gevolgen.

Kortom, true crime trekt kijkers door de combinatie van spanning en realiteit, maar roept ook ethische vragen op. Daders kunnen worden geromantiseerd, slachtoffers en nabestaanden blijven vaak onderbelicht, en verhalen worden vereenvoudigd tot emotioneel geladen verhalen. Voor criminologiestudenten biedt het genre een waardevol inzicht in hoe media de publieke perceptie beïnvloeden en welke ethische vragen daarbij komen kijken.